Celiakia

Celiakia jest uwarunkowaną genetycznie chorobą autoimmunologiczną, polegającą na nietolerancji glutenu zawartego w zbożach. Efektem choroby jest zanik kosmków jelita cienkiego, co prowadzi do upośledzenia wchłaniania pokarmu, różnego rodzaju niedoborów jak np. niedobór żelaza (przewlekła anemia) czy niedobór witamin i związane z tym objawy.

Choroba może ujawnić się zarówno u dzieci jak i dorosłych, którzy stanowią obecnie ok. 60% nowych rozpoznań. Aktualnie celiakię najczęściej wykrywa się u osób pomiędzy trzydziestym a pięćdziesiątym rokiem życia, znacznie częściej u kobiet aniżeli u mężczyzn.  Szacuje się, że celiakia występuje u ok. 1% populacji, z czego aż ok. 95% osób jest nieświadomych swojej choroby. 

Prawidłowa i wczesna diagnostyka celiakii jest bardzo ważna, ponieważ choroba nieleczona może prowadzić do poważnych problemów ze zdrowiem: osteoporozy, zaburzeń psychicznych, zaburzeń płodności, skłonności do poronień czy nowotworów jelita cienkiego.

 Badania w kierunku celiakii wykonuje się:

-  bez względu na wiek u osób z podejrzeniem tej choroby,

• osób z niedoborem kwasu foliowego, żelaza i witamin A, D, E, K, B12,
• osób z oporną na leczenie niedokrwistością z niedoboru żelaza,
• osób z objawami wskazującymi na celiakię np. przewlekłymi biegunkami, spadkiem masy ciała, bólami brzucha, wymiotami, bakiem apetytu, zapaleniami jamy ustnej, bólami mięśni, głowy, stawów i zaburzeniami psychicznymi,

-  w celu kontroli skuteczności leczenia u osób ze zdiagnozowaną celiakią,

-  u krewnych osób z celiakią, ponieważ ryzyko wystąpienia  u nich choroby szacuje się na 5-15%,

-  u krewnych osób z celiakią , które posiadają predyspozycje genetyczną (obecne HLA DQ2 i/lub HLA DQ8) – ryzyko wystąpienia celiakii 10-30%,

-  u osób z chorobami często współwystępującymi z celiakią np. cukrzyca typu I, autoimmunologiczne choroby tarczycy, zespół Williamsa, niedobór całkowitego IgA, zespół Downa czy Turnera.